Als er morgen opnieuw verkiezingen zouden zijn in Sint-Truiden, zou Vlaams Belang de grootste partij van de stad worden. Dat blijkt uit de Truiense zomerpeiling die Sintruin Begot onlangs organiseerde. Opvallend is ook dat de huidige meerderheid volgens de nieuwe zetelverdeling haar meerderheid zou verliezen.
Vlaams Belang komt met 28 procent als grootste partij uit de Truiense zomerpeiling. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2024 haalde de partij nog 18,1 procent. Daarmee kwamen ze nipt onder CD&V te staan. Vooruit blijft tweede, maar haalt net als de andere partijen een lager percentage dan bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2024. Toen scoorde de partij 20,8 procent, in deze peiling zakt ze naar 16,4 procent.
Ook CD&V moet inboeten. De partij haalde in 2024 nog 18,2 procent. Nu scoort CD&V 12,8 procent, maar daarmee blijft de partij na Vooruit wel de tweede grootste traditionele partij. Waar CD&V en Vlaams Belang bij de gemeenteraadsverkiezingen nog bijna op een gedeelde tweede plaats eindigden, wordt de Truiense top drie dus opnieuw door elkaar geschud. Dat is ook te zien aan de populariteit van de partijkopstukken. Roosmarijn Beckers nam in onze vorige peiling nipt de tweede plaats in. Bij de gemeenteraadsverkiezingen haalde zij van de kopstukken het op twee na hoogste aantal voorkeurstemmen: 2.354. Ludwig Vandenhove behaalde 2.855 voorkeurstemmen en was het absolute stemmenkanon, en Ingrid Kempeneers behaalde 2.508 (bron: Vlaanderenkiest.be). In de huidige peiling staat Beckers op eenzame hoogte. Burgemeester Ludwig Vandenhove volgt met een 10% verschil.
Ondanks dat Roosmarijn Beckers op eenzame hoogte staat als favoriet kopstuk, behaalt ze een iets lagere score dan de partij zelf. Tijdens de peiling bleek al snel dat wie voor een bepaalde partij stemt, niet automatisch kiest voor het kopstuk van diezelfde partij. Bij Vooruit ligt dat net anders: Ludwig Vandenhove heeft een stevige greep op de partijachterban. Bij andere partijen zijn er dan weer wel kiezers die meer overtuigd zijn van een kopstuk van een andere partij.
Dat Beckers niet hetzelfde kan zeggen, kan te maken hebben met dat zij in de gemeenteraad minder vaak de aandacht naar zich toe trekt. Die zichtbaarheid laat ze over aan fractieleider Patrick Vanparys, die geregeld de media haalt.
Een ander voorbeeld van kopstukken die kiezers van andere partijen of groepen aantrekken, is Pascal ‘Pascy’ Monette. Hij slaagt erin om kiezers van andere partijen te overtuigen om op hem te stemmen.
Toch zijn er ook partijen die een harde njet hebben ten opzichte van andere partijen. Tussen Vlaams Belang en Vooruit is er geen enkele overlapping te bespeuren. Een kiezer van Vooruit zal zich nooit laten verleiden door Vlaams Belang en omgekeerd. Gezien de animositeit tussen de twee partijen, die luidkeels wordt verkondigd door onder andere burgemeester Ludwig Vandenhove, is dit niet verbazingwekkend.
Anders, het voormalige Open Vld, duikt in de peiling onder de symbolische grens van 10 procent. Zij gaan van 11,7 procent bij de gemeenteraadsverkiezingen naar 7 procent.N-VA houdt als enige partij in de meerderheid het sterkste stand, al krijgen ook zij te maken met een daling ten opzichte van de verkiezingsuitslag van 2024: van 13,6 procent naar 12,1 procent.Günther Dauw kan bij de N-VA-kiezers op een grote trouw van de partij-stemmen.
WOW kent de sterkste daling. Bij de gemeenteraadsverkiezingen haalde de partij als absolute nieuwkomer in de Truiense politiek nog 15,4 procent van de stemmen. Dat resultaat maakte van WOW de kingmaker van de verkiezingen: wie WOW mee in bad kon trekken, stapte in de meerderheid. In deze peiling zakt de partij echter naar 6,7 procent.
Zwevende kiezer
Een van de grotere groepen in de peiling bestaat uit de categorieën ‘Ik weet het nog niet’ en ‘Andere’. Tijdens de peiling maakten we een onderscheid tussen beide categorieën, omdat bij de gemeenteraadsverkiezingen aparte lijsten opkwamen waarvan we niet weten of ze opnieuw zullen deelnemen. Bovendien bleek bij de vorige lokale en bovenlokale verkiezingen dat de zwevende kiezer een grote impact kan maken in het uiteindelijke resultaat.
Voor de grafiek voegden we de twee groepen samen. ‘Ik weet het nog niet’ is goed voor 11,2 procent en ‘Andere’ voor 2,8 procent. Samen vertegenwoordigen ze 14 procent van de stemmen. Het lijkt er sterk op dat een groot deel van die stemmen van WOW en Anders afkomstig zijn, al krijgt elke traditionele partij met verlies te maken.
Hoe oud is de Truiense kiezer, en waar woont hij?
Geografisch gezien komen de meeste deelnemers van de peiling uit centrum Sint-Truiden. Van alle deelnemers aan de peiling gaf 46 procent aan in het centrum van Sint-Truiden te wonen. De meeste partijen sprokkelen dan ook hun stemmen uit deze groep. CD&V lijkt een meer gespreide achterban te bereiken, met onder andere respondenten uit Ordingen, Zepperen en Brustem. Opvallend meer kiezers voor Vlaams Belang vertelden ons liever niet in welk deel van Sint-Truiden ze wonen.
Vooruit, WOW en CD&V konden de grootste groep jongere kiezers aantrekken en hebben een breed bereik over alle leeftijdscategorieën heen. Andere partijen moesten eerder rekenen op een ouder kiespubliek.
Zetelverdeling
Het meest opvallende aan de cijfers gebeurd als we deze omzetten in een zetelverdeling. Deze berekende we zoals de zetelverdeling bij gemeenteraadsverkiezingen, op basis van het systeem Imperiali. En wat blijkt? De huidige meerderheid van Vooruit, N-VA, Anders en WOW haalt geen meerderheid meer. Ze landen op 14 zetels, 4 tekort om een (krappe) meerderheid te vormen. Vlaams Belang wordt de mastodont om te bestrijden met 12 zetels. Maar er is nog een andere groep in de verdeling waar niet naast kan worden gekeken.
De groep van de zwevende kiezer is goed voor 5 zetels als we hun percentage omzetten naar stoeltjes in de gemeenteraad. We kozen ervoor dit te doen omdat er anders een vertekend beeld zou komen van de zetelverdeling. Zoals bij de vorige verkiezingen bleek en we al eerder aanhaalden in dit artikel, is de zwevende kiezer de laatste jaren enorm belangrijk geworden. Ook in deze peiling zien we hun effect. CD&V, Vooruit en Anders dienen slechts een klein aantal kiezers van de zwevende groep te overtuigen om een extra zetel binnen te halen. Een verschuiving van enkele halve procentpunten ten voordele van een van deze drie partijen zou al zetelverlies voor Vlaams Belang betekenen en toename voor de drie eerder genoemde partijen. Vervolgens staan WOW en N-VA ook aan te schuiven. Als zij ook maar 1% van de zwevende kiezers kunnen overhalen, betekent dit direct zetelwinst voor hen. Vlaams Belang daarentegen zou al zo’n 5% van deze kiezers moeten opslokken op een zetel bij te krijgen.
Een kleine verschuiving richting de traditionele partijen zou de huidige meerderheid dus kunnen redden. Maar de tendens die we bij de verkiezingen en vorige peilingen zagen, zet zich verder. Namelijk dat de beste, en breedste basis, voor een sterke meerderheid schuilt in een samenwerking tussen Vooruit en CD&V. Al zouden ze voor deze peiling dan alsnog alle andere partijen mee in een meerderheid moeten trekken om een blok te vormen tegen Vlaams Belang.
Vlaams Belang heeft daarentegen slechts enkele uitgestoken hand nodig om een meerderheid te kunnen vormen volgens de cijfers van deze peiling. Indien vooruit over de streep wordt getrokken zouden ze zelfs met twee partijen al een meerderheid kunnen vormen. Gezien de uitgesproken afkeer van Vooruit (met name Ludwig Vandenhove) voor de partij, is dit echter een onmogelijk scenario. Het lijkt ook zeer onwaarschijnlijk dat een andere traditionele partij in onze stad de stap richting Vlaams Belang zoals de partij nu is zou wagen. Niet alleen omdat de nationale partij zo’n beslissing direct zou afstraffen, maar ook omdat de peiling aangeeft dat er dan minstens twee andere partijen nodig zouden zijn om samen met Vlaams Belang een meerderheid te vormen.
Hou zeker Sintruin Begot in de gaten voor een verregaande analyse van het Truiense politieke landschap en de mogelijkheden die de peiling blootlegt.
